Элстд, арһлачнрин Герт, Әǝдрхн-Кизляр гидг цергǝ-стратегическ төмр хаалһ тосхлһнд орлцсн ǝмтнд өңгǝр һазр өгчǝх цаас бǝрүлҗ өгв, ода тедн терүгǝр Хальмг Таңһчд гер тосхҗ авч чадҗана. Төрскǝн харсгч Алдр дǝǝнǝ 24 орлцач тиим сертификата болв.

Таңһчин һазрин болн өлг-эдин хǝрлцǝнǝ Министерств 2010 җилин апрель сарин 9-д батлгдсн 177-гч тойгта «О регулировании земельных отношений в Республике Калмыкия» гидг Хальмг Таңһчин закаһар даңгин льготта иргнмүдт һазр өгнǝ. Хальмг Таңһчин һазрин болн өлг-эдин хǝрлцǝнǝ Министерств бǝǝрн муниципальн бүрдǝцслǝ хамдан 2011 җилǝс авн 2018 җил күртл ǝмтнд 4 миңһн шаху һазр өгв. 2017 җилин март сард деер заагдсн заканд чиклвр орулгдла, терүгǝр Әǝдрхн-Кизляр гидг төмр хаалһ тосхсн ǝмтн бас даранд зогсл уга һазр авх льготта ǝмтнǝ тоод орв.

Хальмг Таңһчин һазрин болн өлг-эдин хǝрлцǝнǝ Министерствин зǝңглсǝр, өдгǝ цагт мана таңһчд ут тоодан тер төмр хаалһ тосхсн 220 күн бǝǝнǝ, теднǝс Элстд 70 ǝмтн, селǝдт болхла 150 күн бǝǝнǝ. Таңһин хот балһсна администрацла хамдан балһсна Сити-3 гидг микрорайонд гер тосхин төлǝ һазр йилһҗ өгх шиидв һарһгдсн билǝ. Балһснд бǝǝдг 24 ветеранд һазр өггдв. «21 зун җил» гидг дууһин студьд ордг ǝмтн эдниг йөрǝһǝд, концерт тǝвв.

Әǝдрхн-Кизляр гидг цергǝ-стратегическ төмр хаалһ тосхлһнд орлцсн ǝмтнд һазрин цаас бǝрүлҗ өглһнǝ кергт Хальмг Таңһчин Правительствин Ахлачин дарукин үүл цаг зуур дааҗах Боова Бадмаев, таңһчин һазрин болн өлг-эдин хǝрлцǝнǝ министр Анджа Тачиев болн Элстин администрацин толһачин үүл цаг зуур дааҗах Галина Васькина орлцв. Һардачнр үг келхлǝрн, Хальмг Таңһчин ода цагин бǝǝрн ǝмтн Төрскǝн харсгч Алдр дǝǝнǝ цагт диилврин төлǝ, Төрскǝн харсхин төлǝ көдлмшин туурмҗ күцǝсн ветеранмудын ачинь хǝрүлҗ чадхн уга.

«Әǝдрхн-Кизляр» гидг фронтын төмр хаалһ харссн болн терүг тосхсн ветеранмудын олна региональн  җисǝнǝ хальмг советин ахлач Сергей Кукуев таңһчин һардачнрт ханлт өргв. Эн олна бүрдǝцин седвǝрǝр иим ончта йовдл учрв.

Һазрин сертификат авсн улсин тоод Элстд бǝǝдг Булгун Шовгоровна Батырова йовна. Булгун Шовгоровна йирн негтǝ. Энүнǝ келсǝр, 1942 җилин август сарас авн 1943 җилин август сар күртл эн эк-эцктǝһǝн көдлҗ йовла. Арвн дөрвтǝ күүкн Басы гидг станцас нǝǝмдгч объект күртл модн бочкд ус зөөдг бǝǝсмн, ова кехин төлǝ дамҗурар үүрмг чолу зөөдг билǝ. Өрүн болһн нааран цааран йова бǝǝҗ, 8 дууна һазр һатлдг бǝǝсмн.

«1943 җилин август сард объект тосхгдв, декабрь сард болхла хальмгудыг төрскн һазраснь туув. Мана  өрк-бүл Сахалинд тусв. Хальмгуд заһс бǝрдг билǝ. Тенд би хǝрд һарв, хойр үрм төрв. Хальмг һазрурн цугтаһаснь сүл ирввидн. 1972 җилд нааран нүүҗ ирлǝвидн. Энд би хулд-гүүлгǝнǝ халхар көдллǝв. Төмр хаалһ тосхсн цагтан баахн, эрүл-менд, чидлтǝ билǝв. Тиигхд маднд тер көдлмшин төлǝ мөңг өгх гилǝ, зуг ода күртл терүг өгǝд уга», — гиҗ Булгун Шовгоровна келв. Тер бийнь эн орн нутгтан ханлт өргнǝ, эн сǝн пеньста, байрта-бахта бǝǝнǝ. Энүнǝ берин келсǝр, кесг җил хооран хадм экнь гер-бүүр хулдҗ авхин төлǝ субсидь  авсн бǝǝҗ, ода болхла энүнд һазр өгчǝнǝ. Тернь ач-зеенртнь күртх. Тедн ээҗдǝн бичкн гер бǝрҗ өгǝд чигн бǝǝх, эн һазр деер бǝǝхǝр седҗǝнǝ, ода болхла патьрт, һурвдгч давхрт бǝǝнǝ.

Йирн йистǝ Эльза Картаевна Бадаева бас тер цергǝ хаалһиг тосхҗ. Энүнǝ бер Нелли Бадаеван келсǝр, өрǝл җил хооран эднд һазр өгхин тускар зǝңглǝд, энүнǝ төлǝ кергтǝ цаас авч иртн гив. Удл уга эн төр хаһлгдв.

«Бидн һазр авсндан болн эн ветеранмудт оньг өгчǝхд ик байрта бǝǝнǝвидн. Мана келн улс бичкн. Иим кевǝр мана экнрин, ээҗнрин ачинь хǝрүлҗǝнǝ. Тер хаалһ тосхҗасн цагт залу улс уга билǝ, тедн цуһар дǝǝлдҗ йовла, селǝдт һанцхн бичкдүд болн уйн баһчуд үлдлǝ. Тиигхд хадм экм арвн нǝǝмтǝ, хǝрд һарад уга билǝ. Тер үйин ǝмтн дǝǝнǝ цагт күнд көдлмш кев, хөөннь күүнǝ һазрур туугдв. Цуг эн тоотас көлтǝстǝ эдн гем-шалтгта болв. Эльза Картаевна маднта бǝǝнǝ. Өрк-бүлнь энүнд цуг килмҗǝн өгнǝ. Элгн-саднь энүг даңгин дөңнǝ, эрүл-менд болтха гиһǝд, ачнр-зеенртǝһǝн харһад бǝǝтхǝ гиһǝд, цуг арһ-чидлǝн һарһна. Бидн өрк-бүлǝрн хурад, ээҗ авх һазран мана көвүнд, хамгин дурта ачтан белглх гисн шиидвр һарһвидн», — гиҗ  Нелли Бадаева келв.