Хальмг Таңһчин Толһач үүл цаг зуур дааҗах Бату Хасиков таңһчин селǝнǝ эдл-ахун Министерствин өргн сүүрт ведомствин, эн ведомствин үлмǝд бǝǝдг бүрдǝцсин, райодын муниципальн бүрдǝцсин АПК-н болн КФХ-н делгрлтин ǝңгин һардачнрт, райодын толһачнрт зǝрм төрмүдт ик оньг өгтн гив. Тер төрмүд отраслин цифровизацла, орн нутгас дөң авхар седҗǝх фермер улст селвг сǝǝнǝр өглһнлǝ, бүрдǝцин көдлǝчин сойл сольлһнла, экологиг ǝрүнǝр хадһллһнла залһлдата.

Бату Сергеевич түрүн болҗ мах талдан һазрт хулдхар йовулҗах кергиг шинҗлҗ хǝлǝв. Көдлмш цеврǝр, сǝǝнǝр кегдв, малын арс сǝǝнǝр болвсрулв болн хөөннь терүг альдаран кегдгин медгдхш. Амрлһна өдрмүдт болхла бидн тег һарад йоввидн, тенд мал оршалһна нүкн үзввидн. Нүкнд малын күш шатахар седҗ. Тенд му үнр һарчана. Ода ирлцǝтǝ бүрдǝцс эн йовдлыг шинҗлҗǝнǝ гиҗ Бату Хасиков темдглв.

«Энтн мана һазр, мана зөөр. Ода бидн иим буру йовдлмудан эс чиклхлǝ, хөөннь мадн яһҗ үрдин, ач-зеенрин нүднднь хǝлǝхмб? Тег ямаран бǝǝдлтǝ болхмб? Энүнǝ тускар ухалтн гиҗ тадниг сурҗанав, эн төрт ик оньг өггдх, ирлцǝтǝ реакц кегдх», — гиҗ Бату Сергеевич келв.

Региона Толһач Хальмг Таңһчин ветеринариян халхар Заллтын көдлмш ик чинр зүүдгинь темдглв. Мана регионд дамшлтта көдлмшин нилчǝр селǝнǝ эдл-ахун делгрлтǝр ик күцǝмҗ бǝргдх, эн халхин көдлмш батлх кергтǝ гиҗ Б.Хасиков тоолҗана.

«Олн зүсн халхар, тер тоод экспортын төрǝр күцǝх күслмүд бǝǝнǝ. Эн халхар сǝн үзүлт үзҗ боҗана, энүнǝ төлǝ мадн ниитǝһǝр, сǝǝнǝр көдлх зөвтǝвидн, эн көдлмшиг чикǝр залх кергтǝ.

Бидн эврǝннь орн-нутгтан хулд келһнǝ кергиг икдүлҗǝнǝвидн. Дǝкǝд һазадын нутгт хулд келһиг бас икдүлҗǝнǝвидн. Селǝнǝ эдл-ахун зǝрм продукциг өскҗǝнǝвидн, һазр-ус ясруллһна, селǝдт эдл-ахун бичкн зүс болн кооперицин керг делгрүлһиг урмдулҗанавидн. Бюджетн мөңгиг амрар хуваһад, тер мөңгн ǝмтнд дарунь күрҗ чадх арһ хǝǝҗǝнǝвидн, селǝнǝ эдл-аху шин кевǝр өгйǝн мөңг авч чадх», — гиҗ Бату Сергеевич келҗ өгв.

Бату Хасиков Хальмг Таңһчин селǝнǝ эдл-ахун Министерствд һурвн долан хонгин туршарт һазадын орн нутгудт буудя хулдлһна төрǝр селвг өглһ белдтн  гисн даалһвр өгв.

Таңһчин парламентин спикер Анатолий Козачкон темдглсǝр, министрин дарук  Сергей Антонов эн җилин урһцин ашин тускар келсн цагт «бидн сǝн буудя урһҗ чаддг дасвидн», зуг  мана селǝнǝ эдл-ахун көдлǝчнр һанцхн хом-хоша бǝǝдг регионмудта көдлнǝ. Һазадын орн-нутгудт хальмг һазрт урһсн буудя хулдлһна керг сǝǝнǝр күцǝгдҗǝхш.

Сергей Антонов иигҗ келв: «2017 җилд таңһчд 609,1 миңһн тонн буудя хурагдв, эннь йир ик күцǝмҗ.

Эн җил мана таңһчд 265,7 миңһң гектар һазрас 603,6 миңһн тонн буудя хураҗ авв. Буудян урһц гүртмдǝн 22,7 ц/га күрв. 550,2 миңһн тонн буудян шин урһцин 78 процентнь хот-хоолын классын тоод орна. Приютненск районд дала хот-хоолын классын буудя хураҗ авв, теермдсн буудян 95 процентнь хот-хоолын классын тоод орна, Городовиковск районд 83 процент, Яшалтинск районд 81 процент буудя тиим классин тоод орв.

Яшалтинск районд хамгин ик буудя хураҗ авгдв. Эннь 146,9 миңһн тонн. Ик Буурла район 125,7 миңһң тонн буудя хураҗ авад, хойрдгч орм эзлв. Городовиковск районд һазрин төрǝр көдлдг улс 114,0 миңһн тонн буудя теермдв.

Таңһчар Яшалтинск районд һазрин төрǝр көдлдг ǝмтн хамгин ик урһц хураҗ авв. Эннь 29,9 ц/га. Приютненск район – 27,2 ц/га, Ик Буурла район – 24,6 ц/га болн Городовиковск район – 23,8 ц/га.

Тракт ООО, Карл Марксин нертǝ СПК,  «Буругшун» СПК, «Комсомолец» ООО хамгин ик буудян урһц хураҗ авв.

Таңһчд һазрин төрǝр көдлдг ǝмтнд 4,3 миңһн га тутрһна тǝрǝ хураҗ авх кергтǝ.  16,0 миңһн тонн хураҗ авх санатавидн. Урдаснь кесн диг-дараһар 2019 җилд 620,0 миңһн тоннас үлү буудян урһц хураҗ авгдхмн».

Малас төл авлһна ашар болхла 2019 җилд таңһч 277,0 миңһн һар туһлта, 1,9 сай хурһта, 6,9 миңһн унһта болсна тускар мал өсклһнǝ болн тохмта малын төрǝр үүлддг ǝңгин һардач  Кермеш Лиджиева зǝңглв.

Кермеш Цедеевнан темдглсǝр, Приютненск района «Агрофирма Уралан» ООО,  Целинн района «Агрофирма Адучи» ООО, Көтчнрǝ района «Сарпа» АО дала туһлта болв. Яшкульск района «Улан-Хееч» АО ПЗ-н үкрмүд хамгин олн төл өгв.

Хургин йовудт Бату Хасиков КФХ-н толһачнр Владимир Булхуковд болн Александр Воробьевд, КФХ-н ах малч Николай Манджиевд Әрǝсǝн Федерацин Советин аграрно-продовольственн политикин болн йиртмҗин көрң олзллһна төрǝр үүлддг комитетин Ханлтын бичгүд бǝрүлҗ өгв.